Уште од времето од кога постои светот и векот, луѓето се прашувале до кој степен нашето здравје е предодредено и колку всушност ние самите влијаеме на него. Кога станува збор за тоа да бидеме поздрави, јасно е дека влијанието на гените е неизбежно.

Истражувањата покажуваат дека гените влијаат на развојот на болести, како што се дијабетес или кардиоваскуларните болести само со 5-10%. Останатите 90% или повеќе зависат од начинот на живот и влијанијата од околината, односно како нашите гени се „вклучуваат“ и „исклучуваат“. Ова е суштината на епигенетиката.

ГЕНИ НАСПРОТИ ЕПИГЕНЕТИКА

Во 1942 година, британскиот биолог Конрад Вадингтон покажа дека овошната мушичка може да се промени само со промена на температурата и хемиските услови во кои тие се развиваат нивните крилја и градниот кош. На место да го менува она што е „напишано“ во гените, Вадингтон покажа како надворешните фактори влијаат врз тоа кои генетски потенцијали ќе бидат изразени.

Така сфатил дека гените содржат неколку можни патеки, а околината и начинот на живот избираат каде ќе оди тој развој. Точно е дека гените се наследуваат и не се менуваат лесно. Но епигенетиката, која се занимава со сè што се случува „над“ генетиката, открива дека околината, навиките, стресот и исхраната можат значително да влијаат дали одредени гени ќе бидат активирани или ќе останат неактивни.

Гледано низ таа призма, гените можат да се сметаат само за основен хардвер, додека епигенетските фактори се софтвер кој му кажуваат на телото што да прави. Поради ова, наследените тенденции не мора да бидат конечниот исход. Всушност, најчесто можеме да ги пренасочиме со промена на нашата исхрана, вежбање, контролирање на стресот, избегнување на стресот и воспоставување подобри животни навики.

ЗОШТО ЗДРАВЈЕТО НА ЦРЕВНАТА ФЛОРА Е КЛУЧОТ ЗА НАШАТА ДОЛГОВЕЧНОСТ

Нашите современи животни навики (како што се прекумерен внес на шеќер, индустриски преработена храна и постојана изложеност на адитиви и хербициди) влијаат не само на метаболизмот и варењето, туку и на епигенетските механизми што ја регулираат генската експресија.

Кога цревната флора е нарушена, се зголемува воспалението и се ослободуваат бројни сигнални молекули (како што се цитокини) кои можат да влијаат на активирањето или деактивирањето на одредени гени, одговорни за имунолошкиот одговор, регенерацијата на ткивата и брзината на стареењето на организмот.

Хроничното воспаление може да биде епигенетски „запишано“ во нашите клетки, што значи дека одредени модели на генска активност можат да останат изменети и да се пренесат на идните генерации. Ова води до зголемен ризик од разни хронични заболувања состојби, вклучувајќи кардиоваскуларни заболувања, дијабетес и невродегенеративни нарушувања.

Нездравите навики можат да предизвикаат промени што влијаат не само на нас, туку и на потомството. Соодветно на тоа, со грижа за исхраната, внесувањето хранливи материи што ја поддржуваат здравиот микробиом и со ограничување на токсичните супстанции (како што се пестициди и адитиви), епигенетскиот притисок врз нас се намалува од страна на генот. На овој начин, можеме да влијаеме на одржувањето на природните механизми за заштита и да го забавиме прогресијата на процесот на стареење, истовремено намалувајќи го ризикот од хронични болести.

КАКО ВСУШНОСТ ГИ „ВКЛУЧАМЕ“ И „ИСКЛУЧУВАМЕ“ ГЕНИТЕ

Метилацијата на ДНК е еден од главните механизми што влијаат на гените. Со додавање или отстранување на метил групата (CH3) се одлучува дали генот ќе биде активен или стивнат. Исхраната, вежбањето, стресот, спиењето, па дури и емоционалната блискост влијаат на овој процес. Кај бебињата кои не се доволно разгалени, на пример, негативните епигенетски промени се поврзани со развојот на мозокот.

Друг механизам е модификација на хистоните – протеини околу кои е обвиткана ДНК. Кога хистоните и ДНК се премногу цврсто спакувани, генот не може да се „прочита“, па затоа останува исклучен. Исто така,епигенетските обрасци можат да се пренесат на идните генерации, па затоа децата исто така можат да ги наследат родителските трауматски искуства.

Поздравата коса не е исклучиво естетско прашање. Таа, исто така, се потпира на комплексна интеракција помеѓу генетските предиспозиции и епигенетските механизми.

На пример, наследените фактори ја одредуваат основната структура, дебелина и брзина на раст на косата, како и тенденцијата за опаѓање на косата. Сепак, епигенетските фактори (исхрана, стрес, хормонална рамнотежа и изложеност на загадувачи) можат да „вклучат“ или „исклучат“ одредени гени одговорни за растот и квалитетот на косата.

Хроничниот стрес и нутритивните дефицити доведуваат до епигенетски промени што можат да го забрзаат слабеењето и опаѓањето на косата, додека соодветниот внес на протеини, витамини од групата Б, глукоза и други микронутриенти го поддржува здравиот раст и регенерацијата на косата.

Значи иако генетиката е основа за поздрава коса, епигенетиката одлучува до кој степен таа ќе се манифестира или ќе се влоши со текот на времето.

Aко сакате да откриете како вашата генетика (но и други фактори) влијае на вашата коса, препорачуваме генетски трихотест. Овој современ тест ќе покаже што конкретно влијае на опаѓањето на косата во вашиот случај и ќе ви помогне да ја пронајдете вистинската терапија за вашата коса.

ПРАКТИЧНИ СОВЕТИ

Изборот на вистинската храна и додатоци во исхраната може да има одлучувачко значење за епигенетските процеси:

Храната богата со сулфоратан (брокула, кељ), генистеин (соја), фисетин (јагоди,  јаболка) или катехини (зелен чај) позитивно влијае на генетската експресија.

Витамините Б12, Б6 и фолатот ја поддржуваат метилацијата и може да се добијат преку риба, месо, лиснат зеленчук, јаткасти плодови и семиња.

Кога станува збор за додатоци, се препорачуваат Б-комплекси со метил-фолат и метил-Б12, како и додатоци како што се EГЦГ, ресвератрол, кверцетин и лутеолин, кои се поврзани со позитивни епигенетски ефекти.

Покрај тоа, избегнувањето на токсини (пластика, пестициди, хербициди, PFAS хемикалии и тешки метали) и користењето филтри за вода и воздух придонесуваат за подобра средина за нашите гени.

Физичката активност треба да вклучува најмалку 150 минути неделно комбиниран кардио и тренинг за сила, а пожелно е да се воведе и јога или медитација кои имаат научно докажани ефекти врз намалување на воспалението и закрепнувањето и подобрување на епигенетските маркери.

Борбата против стресот вклучува и внесување на многу магнезиум (особено магнезиум глицинат), вежбање техники за релаксација, како што се прошетки во природа, медитација или водење дневник.

ГРИЖЕЈЌИ СЕ ЗА СЕБЕ, МОЖЕМЕ ДА ВЛИЈАЕМЕ НА НАШИТЕ ГЕНИ!

Нашето здравје не е непроменливо. Иако гените ни се дадени при раѓање, епигенетиката ни покажува дека секојдневните одлуки можат да го сменат текот на потенцијалните болести.

Прошетката или здравиот оброк можат да ги „вклучат“ или „исклучат“ клучните гени, а со тоа во помала мерка да го променат текот на нашите животи. Покрај тоа, важно е да се искористат сите предности на позитивните епигенетски влијанија, од исхрана и пробиотици до редовно вежбање и управување со стресот.

Информациите на веб страницата имаат само информативен карактер и не можат да се сметаат како медицински совет.