Калпротектинот е калциум– и цинк-врзувачки протеински комплекс (S100A8/S100A9), кој се ослободува главно од активирани неутрофили, моноцити и макрофаги. Тој сочинува до 60% од цитоплазматските протеини во неутрофилите и е високо отпорен на ензимска деградација, што го прави идеален биомаркер за воспаление предизвикано од неутрофили. Во гастроентерологијата, фекалниот калпротектин ја трансформираше дијагностичката патека кај пациенти со сомневање за воспалителни заболувања на цревата (IBD). Неговата висока негативна предиктивна вредност дозволува безбедна диференцијација помеѓу органски и функционални гастроинтестинални нарушувања, значително намалувајќи ја потребата од инвазивна ендоскопија. Дополнително, калпротектинот игра значајна улога во следењето на терапијата, проценката на мукозното заздравување и предвидувањето на релапс.

Сепак, значителната варијабилност помеѓу различните аналитички методи претставува сериозна пречка за хармонизација. Различните начини за екстракција, калибратори, cut-off вредности и единици на мерење водат до неконзистентни резултати меѓу лабораториите. Со глобалното зголемување на потребата за тестирање, неопходно е воспоставување стандардизиран лабораториски пристап кој ќе обезбеди клиничка сигурност и споредливост.

Биохемиски карактеристики и патофизиологија

Калпротектинот претставува хетеродимер или хетеротетрамер составен од S100A8 и S100A9 протеини од фамилијата S100. Клучните биолошки својства вклучуваат:

Зголемени концентрации на фекален калпротектин се поврзуваaт со:

Овие карактеристики го прават калпротектинот чувствителен и сигнификантен маркер за воспаление на гастроинтестиналниот тракт.

Препораки на NICE (National Institute for Health and Care Excellence)

Преаналитички фактори

Сигурноста на резултатите за фекален калпротектин зависи од прецизно контролирани преаналитички параметри, вклучувајќи:

Преаналитичката фаза е критична, бидејќи неправилното ракување може значително да влијае врз концентрацијата и точноста на резултатите.

Аналитички аспекти и потреба од хармонизација

Фекалниот калпротектин е робустен и клинички вреден биомаркер, но неговата валидност е тесно поврзана со ригорозната контрола на:

Разликите меѓу комерцијалните анализи — ELISA, CLIA, турбидиметрија, имунолатексметоди — претставуваат значителна бариера за глобална хармонизација и споредливост на резултатите. Без стандардизирани калибратори и екстракциски системи, лабораториите често добиваат различни резултати за ист пациент.

Заклучок

Со растечката глобална употреба, тестирањето на фекален калпротектин бара усогласување помеѓу клиничките потреби, регулаторните очекувања и техничката стандардизација.

Овие аспекти се клучни за да се осигура дека лабораториските резултати се сигурни, клинички релевантни и директно придонесуваат за точна дијагноза, следење на терапијата и подобрување на исходите кај пациентите.

За да се искористи целосниот потенцијал на FC, клиничарите мора да знаат како правилно да ги интерпретираат резултатите од квантитативното одредување на фекалниот калпротектин.

Институтот за медицинска и експериментална биохемија е единица на Медицинскиот факултет во Скопје. Во состав на институтот функционира Лабораторија за биохемиски испитувањa во која се одредува фекалниот калпротектин, а докторите кои ги упатуваат пациентите може да го преземат резултатот преку апликацијата МОЈ ТЕРМИН.